Razendsnelle groei, maar streng: zo gaat China om met AI

In dit artikel:

AI-onderzoekers waarschuwen dat de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie zonder duidelijke grenzen risico’s kan opleveren voor de mensheid. Ook voormalig president Obama pleit voor beperkingen, vooral om jongeren te beschermen. President Trump ziet zulke regels echter als overbodig en mogelijk schadelijk voor de Amerikaanse concurrentiepositie tegenover China.

China kiest een dubbele koers: het stimuleert ondernemers en bedrijven om snel nieuwe AI-toepassingen te ontwikkelen, maar de overheid grijpt in zodra zij maatschappelijke of politieke risico’s ziet. Dat bleek deze zomer toen populaire chatbots zoals Doubao en Talkie hun functies voor gepersonaliseerde AI-compagnons grotendeels verwijderden. Miljoenen gebruikers hadden een emotionele band opgebouwd met virtuele partners die voortdurend gezelschap en steun boden. De Chinese internetregulator verbood zulke toepassingen voor minderjarigen en legde ook voor volwassenen beperkingen op. AI-huiswerkbegeleiders, reis- en bankassistenten en medische toepassingen blijven wel toegestaan, zolang ze geen sterke emotionele afhankelijkheid creëren en geen politiek ongewenste informatie verspreiden.

De Chinese AI-strategie is minder gericht op het bouwen van de grootste rekenmodellen dan die van de Verenigde Staten, en meer op praktische toepassingen. Robots werken steeds vaker in fabrieken, winkels en de horeca. Ook computervisie speelt een belangrijke rol, onder meer bij gezichtsherkenning, medische diagnoses en zelfrijdende auto’s. In Shenzhen ontwikkelden verkeerspolitie en Huawei een systeem dat duizenden camera’s gebruikt om verkeerslichten aan te passen en voertuigen realtime te informeren. Camera’s registreren er bovendien verkeersovertredingen; drones kunnen na een aanrijding direct beelden naar de politie sturen.

Shenzhen groeide sinds 1980 van een vissersplaats met ongeveer 50.000 inwoners uit tot een metropool van 17 miljoen mensen en loopt volgens het artikel bij de toepassing van AI voor op Europa. Veel Chinezen staan positief tegenover de technologie en accepteren de verregaande camerabewaking, omdat die het dagelijks leven gemakkelijker en steden veiliger zou maken.

Tegelijkertijd verdwijnen banen door robots en virtuele assistenten, juist nu de economische groei vertraagt en de jeugdwerkloosheid stijgt. In Hangzhou oordeelde een rechtbank in het voordeel van werknemer Zhou, wiens taken door AI waren overgenomen. Zijn ontslag werd ongeldig verklaard omdat zijn werkgever de wettelijke procedures niet had gevolgd. Vergelijkbare uitspraken wijzen erop dat bedrijven niet onbeperkt personeel door AI kunnen vervangen. De overheid wil desondanks dat tegen 2030 in 90 procent van de bedrijven en sectoren AI wordt toegepast, terwijl de Communistische Partij alert blijft op mogelijk maatschappelijk protest.

China pleit daarnaast voor internationale afspraken over veilige en controleerbare AI. President Xi Jinping waarschuwde dat AI onder menselijke controle moet blijven en riep op tot samenwerking, vooral met landen in het mondiale zuiden. Tijdens een BRICS-top beloofde hij steun bij de ontwikkeling van opensource-AI-modellen. Daarmee presenteert China zich als voorstander van internationale regels, terwijl het in eigen land innovatie combineert met strenge overheidscontrole. De vraag is of de Verenigde Staten bereid zijn daarin mee te gaan.