Kabinet draait bezuinigingen op wetenschap terug en richt pijlen op defensie en AI

In dit artikel:

Onderwijsminister Letschert (D66) stuurt vanaf nu sterker op de besteding van wetenschapsgeld nu Nederland volgens haar geconfronteerd wordt met oorlog dichterbij, technologische afhankelijkheid en grote maatschappelijke opgaven. Het kabinet trekt structureel 428 miljoen euro extra uit voor onderzoek en wetenschap, waarmee eerdere bezuinigingen deels worden teruggedraaid, maar de verdeling van het geld verandert ook: minder nadruk op onderlinge competitie, meer op samenwerking en strategische focus.

De meeste extra middelen gaan naar universiteiten. Tot 2031 komt daar 378 miljoen euro bij via de basisbekostiging, die instellingen vrij mogen inzetten voor bijvoorbeeld personeel of vaste contracten. Daarnaast wordt 132 miljoen euro structureel gereserveerd voor sectorplannen, waarbij universiteiten hun onderzoek beter moeten afstemmen op elkaar en zich moeten richten op prioriteiten als AI, veiligheid, klimaat en biotechnologie.

Letschert wil dat wetenschap directer bijdraagt aan vraagstukken rond defensie, energie, digitale onafhankelijkheid, gezondheid en klimaat. Ze noemt onder meer waterstof, drones, afweersystemen en eigen digitale infrastructuur als terreinen waarop Nederland moet investeren om minder afhankelijk te worden van buitenlandse, vooral Amerikaanse, techbedrijven. Volgens haar kan het land zich niet permitteren achterop te raken in de internationale kenniseconomie.

Ook het praktijkgerichte onderwijs profiteert mee, al in beperktere mate. Hogescholen krijgen structureel 68 miljoen euro en het mbo 17 miljoen euro extra. Letschert noemt dat een stevige impuls, omdat daar eerder niet op werd bezuinigd. Tegelijk werkt ze aan een bredere hervorming van de financiering van onderwijs en onderzoek, met meer regie vanuit Den Haag en minder prikkels die instellingen tegen elkaar opzetten.