Chinese controle op export van indiumfosfide bedreigt uitrol van AI-datacenters

In dit artikel:

Nog voor de top tussen president Trump en Xi Jinping in mei reisde Coherent‑CEO Jim Anderson met een Amerikaanse handelsdelegatie naar China om problemen te bespreken rond vergunningen voor de export van indiumfosfide (InP). Volgens meerdere bronnen was zijn bezoek bedoeld om vertragingen bij Chinese exporttoestemmingen aan te kaarten voor dit kritieke materiaal, dat nodig is voor hogesnelheids‑optische chips in AI‑datacenters. De kwestie kwam ook ter sprake tijdens gesprekken in Seoel tussen hoge handelsonderhandelaars van de VS en China als voorbereiding op de bijeenkomst van 14–15 mei.

Indiumfosfide is inmiddels een belangrijk geopolitiek knelpunt: het materiaal is essentieel voor fotonica‑componenten waarmee datacenters licht via glasvezel in plaats van elektrische signalen gebruiken — een technologie die nodig is om AI‑werklasten efficiënter te verwerken. Analisten en bedrijfsleiders waarschuwen dat Chinese exportbeperkingen, die in februari 2025 ingingen, de wereldwijde uitrol van zulke fotonische systemen kunnen vertragen en daarmee de ontwikkeling van energiezuinige en snelle AI‑infrastructuur belemmeren.

De maatregelen hebben al concrete effecten. AXT, ’s werelds tweede producent van InP‑substraten en belangrijke leverancier aan Coherent, meldde dat exportvergunningen de grootste uitdaging zijn en dat er een aanzienlijke achterstand is ontstaan. Als gevolg hiervan zijn prijzen fors gestegen: de gemiddelde prijs van een 6‑inch InP‑wafer nam met ongeveer 250% toe tot circa $5.000. Sommige leveranciers zoals Lumentum kampen met volle orderboeken tot 2028; andere producenten ervaren tekorten en verschuivingen in leveringstermijnen.

De afhankelijkheid van China is groot: volgens de U.S. Geological Survey produceerde China in 2024 ongeveer 70% van ’s werelds indium. Bovendien domineren een paar spelers de markt voor InP‑substraten — AXT en Sumitomo samen leveren bijna 80% — waardoor capaciteitsproblemen snel doorwerken door de hele toeleveringsketen. Amerikaanse en andere westerse fotonicabedrijven zoeken daarom alternatieven: sommigen proberen eigen InP‑productie op te zetten (zoals Coherent in Texas) of inkopen bij niet‑Chinese producenten zoals Sumitomo. Maar het opbouwen van productiecapaciteit duurt doorgaans 2–3 jaar, waardoor knelpunten blijven bestaan.

De handelsbeperkingen zijn ook een strategisch instrument van Peking geworden, vergelijkbaar met eerdere beperkingen op zeldzame aardmetalen. In plaats van volumeblokkades heft China nu meer gedifferentieerde controles op upstream grondstoffen en substraten, waardoor export vertraagd of geconditioneerd kan worden — genoeg om het tempo van wereldwijde opschaling te remmen zonder eindproducten volledig te verbieden.

Tegelijkertijd gebruiken Chinese leveranciers de kans om hun binnenlandse capaciteit op te voeren. Bedrijven als Yunnan Germanium en Guangdong Xiandao investeren fors in uitbreiding van waferproductie en kristalproductie, en hun leveringen binnen China groeien snel. Toch verwachten marktbronnen dat buitenlandse zendingen van deze nieuwe spelers voorlopig beperkt zullen blijven. Bovendien zijn veel klanten moeilijk van leverancier te wisselen door lange kwalificatieprocessen voor substraten.

De verstoring heeft ook bedrijfsreacties op gang gebracht: Nvidia investeerde eerder dit jaar miljarden in Amerikaanse fotonicafabrikanten (Coherent en Lumentum) en chipmakers zoals Marvell zoeken via overnames en R&D naar fotonische oplossingen. Sommige Amerikaanse fotonicabedrijven hebben volgens bronnen ook brancheorganisaties ingeschakeld voor hulp bij exportvergunningen.

Kortom: de Chinese exportcontroles op InP hebben de wereldwijde fotonica‑keten in beweging gezet — ze verhogen prijzen, veroorzaken productvertragingen en versnellen zowel regionale capaciteitsuitbreidingen als diplomatieke druk. Omdat InP weinig vervangbare alternatieven kent en productieopbouw tijd kost, blijven de komende jaren cruciaal voor de toegang tot materialen die de volgende generatie AI‑datacenters mogelijk maken.